على اصغر شميم
411
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
فصل هفدهم انقلاب آرام و تغيير رژيم سياسى « منت خداى را كه آنچه سالها در نظر داشتيم امروز به عون اللّه تعالى از قوه به فعل آمد و به انجام آن مقصود مهم به عنايات الهيه موفق شديم . زهى روز مبارك و ميمونى كه روز افتتاح شوراى ملى است . مجلسى كه رشتههاى امور دولتى و مملكتى را به هم مربوط و متصل مىدارد و علايق ما بين دولت و ملت را متين و محكم مىسازد ، مجلسى كه مظهر افكار عامه و احتياجات اهالى مملكت است . . . » از خطابهى مظفر الدين شاه هنگام افتتاح مجلس شوراى ملى اهميت و ارزش انقلاب نهضت مشروطهخواهى در ميان بعضى از افراد روشنفكر از طبقات مختلف ايران هنگامى آغاز شد كه در سراسر قارهى پهناور آسيا ، جز كشور ژاپن ، همهجا رژيم خشن حكومت مطلقهى فردى برقرار و قسمتى از اين قارهى عظيم در سلك مستعمرات و مستملاك دول زورمند اروپايى درآمده بود . بريتانياى كبير پايههاى قدرت شگرف اقتصادى خود را بر ذخاير طبيعى و انسانى شبه قارهى هند و برمه و قسمتى از شبه جزيرهى عربستان و جزاير اقيانوسيه و قسمتى از كرانههاى چين و شبه جزيرهى مالاكا استوار نموده و فرانسه و هلند در آسياى جنوب شرقى بر منابع طبيعى و نيروهاى انسانى آن نواحى مسلط بودند و روسيه تزارى امپراتورى مستعمراتى پهناورى از كوههاى اورال تا كرانهى اقيانوس آرام و از مرزهاى ايران و چين تا اقيانوس منجمد شمالى بهوجود آورده بود . در آغاز قرن چهاردهم هجرى مطابق با آخرين سالهاى قرن نوزدهم ميلادى در آسياى غربى يعنى خاورميانه تنها دو كشور مستقل وجود داشتند و اين دو كشور يعنى ؛ ايران و عثمانى ، هردو به تفاوت در معرض رقابت شديد سياسى و اقتصادى اروپايى و هردو داراى رژيم سلطنت استبدادى بودند ، با اين تفاوت كه امپراتورى عثمانى صحنهى رقابت و كشمكش